Ana Sayfa Blog DEPREM ANINDA YAPININ DAVRANIŞI

DEPREM ANINDA YAPININ DAVRANIŞI

Her yapının dinamik özellikleri farklıdır. Herhangi bir yer hareketi esnasında, yapının davranışını bu dinamik özellikler belirler. Yapının dinamik özelliklerini belirleyen iki unsur vardır. Bu unsurlardan birisi, yapının fiziksel özellikleri(kolon ebatları, kiriş ebatları vb), ikincisi ise yük durumudur.

Herhangi bir yer hareketi durumunda yapı tembelliğini korumaya çalışır, yani hareket etmemeye çalışır. Bu hareket etmemeye çalışmak bile bir kuvvet gerektirir. Bu kuvvette atalet kuvvetidir yani tembellik kuvvetidir. İnşaat mühendislerinin deprem hesabı yapıyoruz dedikleri şey aslında atalet kuvveti hesaplamaktan başka bir şey değildir. Deprem kuvveti dediğimiz şey atalet kuvvetidir.

Deprem anında bina nasıl davranır?  Herkesin anlayabileceği tarzda bu konuya değinelim:

Yer hareketi aşamasında binada ivmeler oluşur. Kuvveti doğuran da bu ivmelerdir (hatırlayınız F= m x a). Yapı projelendirilirken,  yapı rijitliği hasarsız duruma göre dikkate alınır. Mühendisin hesapladıgi deprem kuvveti(atalet kuvveti) bu rijitliğe göredir. Anlasilacagi üzere, deprem kuvveti dediğimiz olgu, disaridan yapıya etkiyen mutlak bir değer değildir. Deprem kuvveti dediğimiz olgu, bizzat yapinin kendi rijitligine göre olusturdugu, kendi kendine yaptığı bir kuvvettir. Burayı iyi anlamak gerekir. 100 ton agirliginda olan, 1.derece deprem bölgesinde , hakim periyotu 0.90 saniye olan  bir konut yapisinin depremde ki davranisina bir bakalım.

 

Bu yapiyi dizayn ederken ivme olarak A=Ao x I x S(T)

A=0.40x1x2.5=1  değerini dikkate alıyoruz. Yani yapıda yatayda yaklaşık olarak yer çekimi ivmesine esit bir ivme oluyor kabulu yapıyoruz.

Bu bağlamda yapıda oluşacak deprem kuvveti yada atalet kuvveti V=mxa gereği

V=100×1=100ton.  (Azaltilmamis deprem kuvveti, g ile carpilmamis)

Proje dizaynimizida bu 100 ton yatay kuvvete göre yapıyoruz.

Yer hareketinin tam bizim tasarım kuvveti kadar bir kuvveti yapıda oluşturduğunu varsayalım. Yani yapıya tam bizim tasarım depremimiz etkisin. İlk hareket asamasinda yapıda 100 ton luk bir kuvvet oluşur. İlerleyen zamanlarda kolonlarda, kirişlerde doğal olarak bir takim çatlaklar oluşur. Bu çatlaklar neticesinde yapının rijitliği ilk duruma göre nispeten azalacaktır. Daha anlaşılır bir ifade ile bu çatlaklar yapının mevcut dinamik özelliklerini değiştirir. Hasarsız halde iken bina periyodumuz 0.90 saniye ise, ilk hasarlardan sonra, rijitlik azaldığından periyot 1.1 saniye, 1.2 saniye gibi olacaktır(periyot artar). Bu durumda da spektrum katsayısı S(T) artık 2.5 değilde mesela 2 olacaktır. Bu halde yapıda oluşacak deprem kuvveti

A=0.40x1x2=0.80

V=100×0.80=80ton

Olacaktır. Gördüğünüz gibi, hasar oluşunca, kirişler çatlayınca 100 ton deprem kuvveti üreten bina artık 80 ton deprem kuvveti üretmeye başladı. Deprem hareketi devam ettikçe, hasar artacak dolayisiyle rijitlik azalacaktır. Periyotta uzayacaktır. Periyot uzadıkça S(T) 1.8, 1.5 gibi azalan şekilde ortaya cikacaktir. Bu durum hasar arttikca deprem kuvvetinin de 70ton, 60ton seklinde azalmasina sebep olur.

 

Bu mekanizma aslında binanın kendi kendini koruması anlamına gelir. Bina hasar gördükçe periyot artmakta ve binada daha küçük atalet kuvvetleri(deprem kuvvetleri) oluşmaktadır.

 

Basit olarak bir yapı depremde bu tür bir davranış gösterir…

 

- Advertisement -

 

Ahmet ÇELİKKOLLU

İnşaat Mühendisi

ESKİŞEHİR

- Sanal Şantiye'ye Özel İndirimli Eğitimler (Mayıs 2020) -

- Mühendis Akademi Eğitimleri -

 

→ TBDY 2018'e göre SAP2000 Eğitimi - 60 TL Satın Al


→ TBDY 2018'e göre ETABS Eğitimi - 60 TL Satın Al


→ TEKLA STRUCTURES Eğitimi - 60 TL Satın Al


→ MSPROJECT Eğitimi - 60 TL Satın Al


→ REVIT Architecture Eğitimi - 60 TL Satın Al


→ Sta4CAD Eğitimi - 40 TL Satın Al



-

⇒ Sıfırdan İleri Seviye Statik Proje Okuma ve Yorumlama Eğitimi - 35 TL * YENİ Satın Al


⇒ istCAD 2020 ile Kazı Projesi Hazırlama Eğitimi - 35 TL * YENİ Satın Al


⇒ Yapım İşi İhalesine Hazırlık Süreci - 35 TL * YENİ Satın Al


⇒ Sıfırdan 2018 TBDY Göre IdeCAD v10 Eğitimi - 35 TL * YENİ Satın Al


⇒ SAP200, ETABS, Sta4CAD ile Statik Proje Eğitimi - 50 TL *YENİ Satın Al


⇒ Temelden Çatıya İnşaat Eğitimi - 60 TL Satın Al


⇒ 2018 TBDY Göre STA4CAD Eğitimi - 35 TL Satın Al


*Listedeki fiyattan farklı bir fiyat görmeniz durumunda lütfen bizimle irtibata geçiniz.

ABONELİK

 
İnş.Müh.Ahmet Çelikkollu
İnş.Müh.Ahmet Çelikkollu
İnşaat Mühendisi - Eskişehir

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

ABONE OL

HAFTANIN İÇERİKLERİ

Deprem izolatörü ilk kez konut projesinde

 Türkiye’de deprem izolatörlerinin uygulandığı ilk konutlar Başakşehir’de hayata geçiriliyor. Deprem kuşağında bulunan Türkiye’de daha önce birçok alanda uygulanan deprem izolatör sistemi ilk kez konutlarda uygulandığı...

Avrupa Neden Gökdelen İnşa Etmiyor ?

Dünya üzerinde bulunan kıtalar arasında Avrupa, en gelişmiş, yoğun nüfuslu ve ekonomik olarak refah seviyesi oldukça yüksek sayılabilecek kıtalardan birisidir. Peki buna rağmen neden...

Zamansız Güzelliğin İsmi: Valarte Neo Banyo Dolabı

Zamansız Güzelliğin İsmi: Valarte Neo Banyo DolabıYaşam alanınızda gerek işlevselliği gerekse de tasarımları ile kullanım kolaylığı sağlayan VitrA, banyolarınıza da alternatif çözümler getiriyor....

Betonarme Statiği/Çelik Statiği/Ahşap Statiği

Statik, betonarmede de aynı, çelikte de ayni, ahşapta da ayni. Dinamik betonarmede de ayni, çelikte de ayni, ahşapta da ayni. Bir mühendis statik ya biliyordur...

SON YORUMLAR