Sel nedir? Sel nasıl önlenebilir veya sel sırasında neler yapmamız gerekir? Bu konuda kısa ve öz bir bilgilendirme yapmaya çalacağız.
Ülkemizde ve dünyada ardı ardına felaketler ve afetler oluşmayı sürdürüyor. Bilim adamlarına göre küresel ısınma ve artan dünya nüfusunun ekolojik etkileri sonucu bu felaketlerle karşı karşıyayız. Orman yangınları, aşırı yağışlar ile oluşan heyelan ve sellerin ardı arkası kesilmiyor. Peki buna karşı neler yapabiliriz. İş sağlığı ve güvenliğinin temel bir ilkesi vardır, bu ilkeye göre tehlikeyi ilk kökeninden bertaraf edersek kazadan kurtulabiliriz. Bu örnekteki gibi eğer olayı kökeninden çözersek yani insanoğlu olarak doğa ile iç içe diğer canlılar gibi yaşamayı başarırsak bu sorunu kökünden çözebiliriz. Lafı çok uzatmadan konumuza geçelim.
Sel Nedir?
Türk dil kurumuna göre sel, ”Sürekli yağan yağmurdan veya eriyen kardan oluşan, geçtiği yerlere zarar veren taşkın su, su taşkını. Mecazi anlamda ise hareket hâlindeki büyük kalabalık, yığın, yoğunluk ve etki ve iz bırakan güçlü durum veya davranış.” olarak nitelendirilmiş. Bu tabirler son bir kaç yıldır yaşanılan felaketlere tam olarak açıklama gibi duruyor. Sel, genellikle kuru olan araziyi sular altında bırakan bir su taşması olarak da tanımlanmakta, “Akan su” anlamına gelen Arapça kökenli seyl kelimesinden dilimize girmiştir. Mühendislik açısından, taşkınlar hidroloji disiplinin bir çalışma alanıdır. Sel felaketleri, tarım, inşaat mühendisliği ve halk sağlığı gibi alanlarda önemli bir endişe kaynağıdır.
Sel Önlenebilir Mi?
Doğa insanlığın en yakın dostu ve en önemli yoldaşı. Ama insanoğlunun ona verdiği zarara karşı kendi yaralarını sarmak için çalışan bir hasta gibi sürekli kendisini yenilemeye çalışıyor. Biz ise bunun tam tersi hareket ederek dere yataklarını kapatıyor, oralar evler yapıyoruz. Tabi ki bunun sonucunda felaketler de kaçınılmaz oluyor. Elbette yağışları ve yağış miktarını kontrol altında tutmamız henüz mümkün değil, ancak doğa ile birlikte yaşamayı öğrenmemiz mümkün. Selleri önleyemesek de kontrol altında tutabilmemiz ve buna yön vermemiz mümkün.
Bunlara da Göz Atmayı Unutmayın
Aşağıdaki bu videoda selin hidrolojik açıdan kontrol altında nasıl tutulabileceğini göreceksiniz…
SELLERE KARŞI ALINMASI GEREKEN GENEL ÖNLEMLER NELERDİR?
- Her tip meteorolojik afet için, günümüzde yağış alanları ve yağış yoğunluklarının belirlenmesinde oldukça etkili bir biçimde kullanılan radar sistemleri ve uydu verileri ile çalışan erken uyarı birimleri teşkil edilmelidir.
- Bu uyarı birimi ile koordineli olarak çalışacak il ve ilçelerde kurtarma birimleri oluşturulmalıdır.
- Bölgesel radyolar herhangi bir tehlike anında halkı bilgilendirerek uygulayacakları yöntemler konusunda uyarıda bulunmalıdırlar.
- Yerel yönetimler dere yataklarına yerleşim yapılmaması konusunda titizlik göstermeli, buralarda yerleşimin önlemelidir.
- Yerleşim yerleri içinden geçen dere yatakları ve drenaj kanallarında, ayrıca dere ve nehirlerin denizle birleştiği noktalardaki kanallarda zamanla oluşabilecek tıkanmalara düzenli olarak temizlenmeli, sürekli açık olmaları sağlanmalıdır.
- Yerleşim yerleri içinden geçen dere yataklarına ıslah edilmelidir.
- Çevredeki yeşil alanlar korunarak ve artırılarak erezyon ve sel önlenmelidir.
- Sel tehlikesi bulunan eğimli yamaçlarda teraslama ve ağaçlandırma yapılmalıdır.
- Çukur alanlarda, binaların bodrum katlarına su basma tehlikesi yüksek olduğundan, bu türlü yerlerde bodrum yapılmamalı, su basman kotu yüksek tutulmalıdır.
- Şehir içlerinde yeterince yağmur suyu kanalı olmalı ve bunların sürekli bakımları yapılmalıdır.
- Bulunduğumuz yerleşim yerlerinde sel uyarı işaretleri ve uyarı sistemleri öğrenilmelidir.
- Konutlar diğer afetlerde olduğu gibi sele karşı da sigortalatılmalıdır.
SEL SIRASINDA YAPILMASI GEREKENLER
- Pencere ve kapıları korumak için taşınabilir engeller yerleştirilebilir.
- Suyla sürüklenen enkazın yönünü kum torbalarıyla değiştirerek konutumuzdan uzak tutabiliriz.
- Bazı durumlarda bütün kapıları açarak suyun binanın içinden akmasına izin vermek çok daha iyidir; böylece su basıncının yapının taşıyıcı sistemine zarar vermesi önlenebilir.
- Su yatağı ve çukur bölgeler hemen terk edilmelidir.
- Sel bölgesini hemen terk ederek yüksek ve güvenli bölgelere gitmeli ancak asla sudan karşıdan karşıya geçmeye çalışılmamalıdır, çünkü su aniden derinleşebilir.
- Elektrik kaynaklarından uzak durulmalıdır, elektrik çarpabilir!…
- Özellikle geceleri, selin tehlikelerini görmek güçleşeceğinden daha dikkatli olunmalıdır.
- Selden ölümlerin çoğu sel sularına girilmesinden kaynaklanmaktadır. Çünkü ayak bileğimize kadar olan sel suyu bizi; dizimize kadar olan sel suları ise otomobillerimizi sürükleyip götürebilir.
SELDEN KAÇMAK İÇİN SEL SULARINA KESİNLİKLE GİRMEYİNİZ!…
- Sel suları ayrıca kanalizasyon ve zehirli kimyasal maddeler de içerirler. Çocukların sel suları ile oynamasına müsaade edilmemelidir.
- Konutu terk ederken elektrik ve su vanaları kapatılmalıdır.
- Sel sırasında elektrikleriniz kesilebilir. Binada gaz sızıntısı olduğunu düşünüyorsanız, herhangi bir elektrikli alet ve ışık kullanmayın. Işığa ihtiyacınız olduğunda pilli fener kullanın.
- Evinizdeki küvet ve bidonları şebeke suyunun kirlenme ihtimaline karşı temiz su ile doldurunuz.
SEL SIRASINDA ARAÇ İÇİNDEYSENİZ;
- Asla su ile kaplı yoldan gitmeye çalışılmamalıdır. Ani sellerin meydana getirdiği ölümlerin yarısı araç içindedir.
- Asla sel sularının bulunduğu bölgelerde araç kullanmayınız.
- Araçta herhangi bir arıza oluştuysa hemen terk edilerek yüksek bir yere çıkılmalıdır. Yollar akan sular tarafından doldurulacağı için eğer araç 60cm yükseklikteki hareket eden suda kalmışsa su onu kaldırıp sürükleyebilecektir.
SEL SONRASINDA YAPILMASI GEREKENLER
- Sel felaketi suların geri çekilmesi ile sona ermeyebilir. Dolayısı ile otoritelerin geri dönün uyarısı alınmadan ve herhangi bir hasarı olup olmadığı kontrol edilmeden binalara kesinlikle girilmemelidir.
- Binalar kontrol edilirken su geçirmez ayakkabı ve pille çalışan el fenerleri kullanılmalıdır.
- Konutların duvarlarında, katlardaki zeminlerde ve pencerelerdeki hasarlar, tavan, sıva vb. malzemelerin dökülmesi riskinin olup olmadığı kontrol edilmelidir.
- Sigorta işlemleri için zarar gören yerlerin fotoğrafı çekilmelidir.
- Sel sonrasında da ikincil afet olarak yangınlar çıkabilir. Bu nedenle evde gaz sızıntısı, suyun altında kalmış elektrik aksamı, fırın, ocak ve elektrikle çalışan eşyaların olmadığına emin olun.
- Sel sırasında evinizde kalmış yiyecekler varsa bunları kesinlikle kullanmayın. (Konservelerde dahil)
- Konuttaki sel suları binanın daha fazla zarar görmemesi için yavaş, yavaş boşaltılmalıdır.
- Lağım çukurları, mikroplu tanklar ve atık su sistemleri sel sonrası insan sağlığına zarar vermemeleri için mutlaka yetkililere kontrol ettirilmelidir.
- Konuta sel sırasında yılan ve benzeri zararlı hayvanlar girebilir. Bu konuda da dikkatli olmak gerekir.
- Özel ilgiye ihtiyacı olan afetzedelere -yaşlılar, bebekler, özürlüler- yardımcı olunmalıdır.
Kaynakça:
AFAD, Wikipedia, TDK, SanalŞantiye İnstagram
Sanal Şantiye sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
Bence selin etrafa yayılma sebebi.. yol seviyesinde yapılmış köprüler. Köprüler, selin taşıdığı sevinen ve ağaç parçalarının altından gececehi kadar yüksek olmalı. O coğrafyada yapılmış eski köprülerin mimarisine bakın bir de şimdikilere
Kesinlikle köprülerin de etkisi var. Bununla birlikte dağdan gelen malzemenin buralarda tıkanıklık oluşturması da köprülerin yapım hatasından. Tersip beni yapılsa bunun bir nebze önüne geçilebilirdi diye düşünüyorum.