Radye temel veya radye jeneral temel kelime anlamı itibariyle “bir yapıyı yer sularının çalışmasına karşı koruyan kaplama” anlamına gelmektedir. Yapı ağırlığının fazla oluşu, zemin taşıma kapasitesinin düşüklüğü sebebiyle bütün yapının altını alttan tek taban (plak), hatta mümkünse bunu üstyapı sınırlarından dışarı taşırmak yoluna gidilir. Bunu gerçekleştirerek taşıma kapasitesi düşük olan zemin birim gerilmesine daha az yük verilmiş ve böylece mümkün olduğu kadar oturmaların önüne geçilmiş olur.
Radye temel, gerçek adıyla radye jeneral temel, yükün zemine düzgün bir şekilde dağılmasını sağlar. Radye temelin depreme karşı büyük bir avantaj sağladığı bilinmektedir. Radye temel deprem anında yapıyla birlikte hareket eder ve yapıda hasar oluşmasını büyük ölçüde engeller. Önceki yıllarda emniyet gerilmesinin çok düşük olduğu zeminlerde veya yükün çok fazla olduğu yapılarda kullanılırdı. Ancak günümüzde her türlü zeminde kullanılıyor.
Yapının oturduğu zemin tabakasının fazla oturma yapabilmesi, yapı temeli olarak tekil ve sürekli temel türlerinin elverişsiz hale gelmesine yol açar. Böyle yapılarda temel seçiminde radye temel kullanımına gidilir. Radye temel, yapı temelini bir bütün olarak örten bir sistemdir. Bu nedenle yapı zeminin her yerine yükünü aynı şekilde aktararak üniform oturma yapmasını sağlar. Bu sistemin adı radye jeneral temel sistemi olarak isimlendirilir.
İçindekiler
Radye Temel Hangi Durumlarda Tercih Edilir?
- Yapıya etkiyen yüklerin çok fazla olması durumu
- Zemin taşıma kapasitesinin düşüklüğü
- Yapı yüklerinin zeminde üniform yayılmaması durumu
- Temel zeminin kendi içerisinde farklılık göstermesi
Radye Temel Nasıl Uygulanır?
- Radye temeline kazı işlemi ile başlanır.
- Daha sonra 10-15 cm kalınlığında grobeton dökülür.
- Grobeton üzerine temel kalıbı çakılır veya radye temel yüksekliğine göre tuğla duvar örülür.
- Yer altı sularının donatılara ulaşmasını engellemek için grobeton üzerine izolasyon yapılır. İzolasyonda genellikle su yalıtım membranı denilen malzeme kullanılır.
- Daha sonra radye temel donatı imalatı yapılırken izolasyona zarar vermesini engellemek için 5-6 cm kalınlığında koruyucu beton dökülür.
- Beton prizini aldıktan sonra projesinde belirtilen miktarda ve çapta temel donatısının imalatı gerçekleştirilir.
- İnşaat süresince en fazla donatı radye temelde kullanılır. Kolon filizleri bırakılarak yapılan bu işlem inşaatın en önemli evrelerinden biridir.
- Donatı imalatı tamamlandıktan sonra kalıp projede belirtilen beton sınıfına uygun olarak dökülür. Döküm sırasında vibratör işinin ehli kişiler tarafından kullanılır ve betonda yeteri kadar sıkıştırma işlemi yapılır.
Radye Temel Depreme Dayanıklı mıdır?
Radye temel; özellikle 1999 depremlerinden sonra mühendislerin gündemine yaygın olarak girmiştir. Radye temellerin özellikle farklı mesnet çökmelerini engelleme, farklı oturmalar açısından son derece yararlı bir temel olduğu söylenebilir.
Bunlara da Göz Atmayı Unutmayın
Son yıllarda deprem felaketleri sebebiyle özellikle yapı-zemin ilişkisi daha çok ön plana çıkmıştır. Bu bağlamda radye temel sistemi deprem bölgelerinde çok kullanılan bir sistem haline gelmiştir. Bunda depremin dışında, hızla artan nüfusun kentlerde yoğunlaşmasının, yeterli olmayan arsa sorunları nedeniyle çok katlı yüksek ve ağır binaların yapılmasının da etkisi bulunmaktadır.
Radye Temellerde Zemin Gerilmesi Ve Kesit Tesirleri Kontrolü
Radye Temel Kalınlığı (Yüksekliği) Ne Kadar Olmalı?
Genellikle minimum 30 cm olarak uygulanır. Radye temel kalınlığı bina kat sayısı, zemin özellikleri vb. durumlara göre değişkenlik gösterir. Kabaca kat sayısı x 10 olarak ön görülebilir. Yani 6 katlı bir binada yaklaşık 60 cm. yüksekliğinde imal edilir.
Radye Temel Çeşitleri Nelerdir? | Kaç Çeşit Radye Temel Vardır?
Radye temelin kullanılacağı yapılara ve zeminlere göre farklı çeşitleri vardır.
Kirişsiz Radye Temel
En kolay radye temel türü olan kirişsiz radye temelin kolonlarının veya duvarlarının altında kiriş yoktur. Maliyet, zaman ve işçilik konusunda çok büyük avantajlar sağlayan bu temel, zemin taşıma gücü düşük olan yerlerde uygulanmakta ve bodrum kat kullanımı açısından kolaylık sağlamaktadır.
Kirişli Radye Temel
Uygulamada en çok tercih edilen radye temel türüdür. Uygulanan kiriş nedeniyle plak kalınlığında azalmaya gidilmesi ekonomik olmaktadır. Ancak yine de kalıp, dolgu ve kirişler arasında yapılacak tesviye betonu masraflarını da dikkate almak gerekmektedir.
Mantar Şeklinde Radye Temel
Eğer yararlı yük ve yapı yükü temel plağına kolonlar aracılığıyla iletiliyorsa, temel plağını mantar plak şeklinde yapabiliriz. Özellikle yapılan bu başlıklar sayesinde kolonların temelde meydana getirebilecekleri zımbalamaya karşı da önlem alınmış olunur. Eğer bodrumdan faydalanmak isteniyorsa bu başlıklar ters olarak da uygulanabilir.
Ters Kemer Şeklinde Radye Temel
Yükü fazla olan yapılarda veya yeraltı sularının fazla olduğu yerlerde kullanılır. Ancak uygulamadaki zorluğu ve yüksek hata payı ihtimalinden dolayı pek tercih edilmeyen bir temel türüdür.
Sanal Şantiye sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
Peki radye temel ile tekil temel arasında bir karşılaştırma yaparsak, kullanım alanları, maliyet ve zamansal avantaj-dezavantajları vb. neler söylersiniz ?
Tekil temeller yükü az olan yapılarda ve emniyet gerilmesi iyi sayılabilecek zeminlerde kullanılırken, radye jeneral temeller tekil temellere nazaran yükü daha fazla olan yapılarda ve emniyet gerilmesi düşük sayılabilecek zeminlerde kullanılır. Eğer yapılacak yapının yükü az ise ve zeminin emniyet gerilmesi iyi düzeyde ise tekil temel uygulanabilir ve böylelikle radye temellerde kullanılan malzemelerden çok daha az miktarlarda malzemeler kullanılır ve tekil temeller bize ekonomik açıdan avantaj sağlar. Ancak zeminin emniyet gerilmesi düşükse ve yapımız çok katlı ağır bir yapıysa radye jeneral temel uygulamak uzun vadede bize avantaj sağlayacaktır. Zaten ülkemiz standartlarında çok katlı yapılarda tekil temel kullanımına izin verilmemektedir. Tekil temeller genel olarak fabrika gibi yükü az olan yapılarda kullanılır. Yani hocam zemin kötü ve yük ağırsa radye temel, zemin iyi ve yük hafifse temel tekil kullanmak daha hesaplı ve sağlıklıdır.
Teşekkürler aydınlatıcı bir yazı oldu :)
Sorunuz için ben teşekkür ederim hocam bloglarınız biz öğrenciler için çok faydalı oluyor :)
bu sorunun cevabini ben de merak ediyordum. ama cevap yok galiba
MERHABALAR.
bir surm olacaktı. 13*12 mt = 156 mt2 temel üzerine tek katlı 3,mt yüksekliğinde taş ev yapmayı planlıyorum. 120 ton taş – 55 ton çatı ağırlığı olmak üzere toplamda 175 ton ağırlığı olacak taş evin radye temelini en az ne kadar yaptırmalıyım? yardımcı olurmusunuz?
yaptırdı mı acaba :)
Tek katli müstakil betonarme bir ev yapmak için nasıl bir temele işe başlamalıyım cevap yazarsanız sevinirim, saygılarımla
Hocam merhaba. Ben Ankara Bağlıca’da 2 kat 2 kot müstakil bir ev yaptım. Taban oturumu 80 m2. Projede mütemadi temel çıkmıştı ben radye temele çevirttim. Radye temeli de olması gerekenden 3 metre daha geniş attırdım. En alt kat 25 cm kalınlığında perde; onun üzerindeki kat iki duvar perde iki duvar kolon. Projede beton sınıfım C25 idi ben santralle C30 anlaşıp C30 kullandım. Sizce radye temeli olması gerekenden 3 metre geniş atmak bina için artı avantaj mıdır ?
7.7 ye dayanır hale gelmiş için rahat olsun :D
Radye temel atıldıktan sonra bu plaka gibi temelin altına otopark ya da sığınak gibi boşluk açılabilir mi?
temelin görevi üzerine gelen yükleri altında bulunan zemine aktarmaktır. temelin altına boşluk açarsanız bu yükler düzgün yayılı yük olarak aktaramaz. temelde, hesaplanandan farklı gerilmeler oluşur.
Kot farkı var ise önce moloz dökülüpsıkıştırılıp sonra mı radye temel e geçiliyor şayet böyle yapılmıyorsa müstakil ev için yol dan epey alçakta kalan arsa için nasıl bir yol izlememiz gerekiyor radye temel için
Böyle bir durumda yükseltme (subasman) perdesi ile temeli yükseltip kalan boşlukları da dolgu malzemesi ile doldurabilirsiniz. Son olarak dolgu malzemesinin üzerini çelik hasırlı beton ile kapatabilirsiniz. Yalnız dikkat edilmesi gereken konu yükseltme için yapılan subasman perdelerinin binanın kolonları ile bağlantısının olmaması, veya statik hesaplarda bu yükseltmenin dikkate alınması gereklidir. Aksi durumda kısa kolon etkisi dediğimiz durum meydana gelecektir.
merhaba 160 metrekare 3 katlı bodrumsuz, yani zemin artı iki kat ev yapmak istiyorum. ne tür temel yapılır. Şimdiden teşekkür ederim cevabınız için.