Ana Sayfa Blog İnşaat Mühendisliği Açısından Deprem

İnşaat Mühendisliği Açısından Deprem

İnşaat Mühendisliği Açısından Deprem

İnşaat mühendisliği açısından deprem nedir? Depremin sismik olarak tanımı yapılacak olursa, yer kabuğunda beklenmedik bir anda ortaya çıkan enerjinin kendisine ait karakteristik özellikleri bulunan ( periyot(T) (1/frekans), büyüklük(magnitude) vs. ) sismik dalgalar aracılığıyla yer yüzünü sarsması, büyüklüğü oranında hareket ettirmeye çalışması olayıdır.

İnşaat mühendisliği açısından deprem ele alınacak olursa, halk nezdinde deprem dışarıdan yapılara gelen kuvvet olarak algılanır. Yani sismik bir yer hareketi(deprem) söz konusu olduğunda,  sanki bir el yapıyı hareket ettirmeye, itmeye (push over=statik itme), sallamaya çalışıyormuş gibi algılanır.  Aslında bu yanlış bir algıdır. Deprem esnasında yer kendisine has periyotları ile hareket(salınım) etmeye çalışır. Yapı ise buna karşılık koymaya çalışır. Bunu şu örnekle daha anlaşılır kılalım;  Seyahat etmekte olduğunuz araç ivmelendiği zaman siz ilk halinizi korumaya çalışırsınız, buna eylemsizlik prensibi denilir (newton’s first law of motion). Yapılar da bu prensip ile depreme karşı koymaya, deprem öncesi halini korumaya çalışır.

Peki Deprem Bir Yapıya Dışarıdan Kuvvet Getirmiyorsa

Peki deprem bir yapıya dışarıdan kuvvet getirmiyorsa bu yapılar deprem anında neden hareket(aslında salınım) ediyorlar? Bir yerde hareket varsa mutlak suretle bir kuvvet olmalıdır. İşte bu noktada devreye eylemsizlik prensibi giriyor. Yer hareket etmeye çalışırken yapılarımız bu prensipten ötürü önceki halini korumaya çalışıyor. Bunun neticesinde yapı atalet(eylemsizlik) kuvvetlerini yer hareketine belli ölçüde karşı koymaya çalışması hasebiyle kendisi oluşturuyor. Aslında tam olarak karşı koyamadığı için yapı harekete(salınıma) başlıyor. Yapının yaptığı bu salınım ise yapının karakteristik özellikleri sonucunda ortaya çıkıyor. Bu salınıma ve süresine binanın kütlesi ve rijitliği karar vermektedir.

Peki deprem anında ortaya çıkan bu kuvvet ne kadardır? İşte yine bu noktada Newton kuralları yani tabiatın kanunu fizik kuralları sahne alıyor. Newton’s second law of motion, yani Newton yasalarının 2.si olan F=mxa.  İşte depremde ortaya çıkan o kuvvet F (force)’dir. Bu kuvveti ise yapının kütlesi(mass) ve yapının ivmesi(acceleration) oluşturur.

Peki yapının kütlesi* belli, ivmesi nedir? Deprem bir hareketse mutlaka onun bir hızı ve ivmesi olacaktır. Kabul edilen yer çekimi ivmesi g= 9.81 /s2 dir. Fakat yer çekimi ivmesi ile yapının üzerine aldığı ivme farklıdır. Yapıya gelen bu ivmeye spektral ivme denilir. Spektral ivme gerçek yer çekimi ivmesinin spektral ivme katsayısının çarpımı ile ortaya çıkar. Bu katsayıya ise yapı önem katsayısı, etkin yer ivme katsayısı, binanın periyodu ve zeminin periyodları karar verir**.

Yani biz depremden olabildiğince az etkilenmek istiyorsak ortaya çıkan atalet kuvvetlerini azaltmamız gerekmektedir. Bu da kütlenin ve ivmenin azaltılması demektir. Hem yapımızı olabildiğince hafif hem de ivmeyi etkileyen karakteristik hakim periyodun belli aralıkta(elastik sınırlar) büyük ama zemin karakteristik periyotlarından olabildiğince uzak tutmalıyız(rezonansa girme ihtimali). Mimari ve bazı geometrik ölçüler, periyod üzerinde çok büyük değişiklikler yapmamızı engellemektedir.

*yıldızlı kısımlar daha teorik konular olduğu için bahsedilmedi.

*Hakim periyotta salınıma katılan bina kütlesi.

**Bahsedilen parametrelerin değerine TDY2007 yönetmenliğince karar verilir.

Mustafa Sait KÖSE

İnşaat Mühendisi & Yapı Anabilim Dalı Yüksek Lisans Öğrencisi

- Sanal Şantiye'ye Özel İndirimli Eğitimler (Ağustos 2020) -

- Mühendis Akademi Eğitimleri -

 

→ TBDY 2018'e göre SAP2000 Eğitimi - 60 TL Satın Al


→ TBDY 2018'e göre ETABS Eğitimi - 50 TL Satın Al


→ TEKLA STRUCTURES Eğitimi - 60 TL Satın Al


→ MSPROJECT Eğitimi - 60 TL Satın Al


→ REVIT Architecture Eğitimi - 60 TL Satın Al


→ Sta4CAD Eğitimi - 40 TL Satın Al



-

⇒ Sıfırdan İleri Seviye Statik Proje Okuma ve Yorumlama Eğitimi - 35 TL * YENİ Satın Al


⇒ istCAD 2020 ile Kazı Projesi Hazırlama Eğitimi - 35 TL * YENİ Satın Al


⇒ Yapım İşi İhalesine Hazırlık Süreci - 35 TL * YENİ Satın Al


⇒ Sıfırdan 2018 TBDY Göre IdeCAD v10 Eğitimi - 35 TL * YENİ Satın Al


⇒ SAP200, ETABS, Sta4CAD ile Statik Proje Eğitimi - 50 TL *YENİ Satın Al


⇒ Temelden Çatıya İnşaat Eğitimi - 60 TL Satın Al


⇒ 2018 TBDY Göre STA4CAD Eğitimi - 35 TL Satın Al


*Listedeki fiyattan farklı bir fiyat görmeniz durumunda lütfen bizimle irtibata geçiniz.

ABONELİK

 
Avatar
Mustafa Sait Köse
*Gaziantep Üniversitesi İnşaat Mühendisliği (İngilizce) 2015 *Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Yapı Anabilim Dalı Yüksek Lisans devam ediyor

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

ABONE OL

HAFTANIN İÇERİKLERİ

İnşaat Sektörünün Markası SANAL ŞANTİYE

2009 Yılında bilgi paylaştıkça artar prensibi ile kurulan Sanal Şantiye artık Türk Patent Enstitüsünce marka olarak tescil edilmiştir.Birlikte çıktığımız bu yolda Sanal Şantiye ismini markalaştırmanın...

Yapı denetimde çalışan İnşaat mühendislerinin ücret ve çalışma şartları iyileştirilmelidir

İnşaat sektörü ile ilgili her gün yeni olumsuz haberlerin geldiği bu zamanlarda her inşaat mühendisi topluluğu kendi çapında bir şeyler yapmaya, bu olumsuzlukları üst...

Profesyonel Akustik Çözümlerin Vazgeçilmez Adresi : Uzman Akustik

Endüstrileşmenin her geçen gün arttığı çağımızda önemli sosyal problemlerden biri haline gelen ve insan vücudunda yarattığı psikolojik gerginliğine yanı sıra birçok fizyolojik problemin de...

Üstgeçit çöktü, yol trafiğe kapandı

Hasdal Otoyolu'nda üstgeçit çöktü, yol trafiğe kapandı Eyüpsultan Hasdal’da otoyolun üzerindeki üstgeçit çöktüEyüpsultan Hasdal Otoyolu’ndaki Hasdal Kışlasının önündeki üstgeçit henüz bilinmeyen bir nedenle büyük...

SON YORUMLAR