Ana Sayfa İnşaat Mühendisliği Hidrolik Baraj Yeri Ve Baraj Tipi Nasıl Seçilmektedir?

Baraj Yeri Ve Baraj Tipi Nasıl Seçilmektedir?

Baraj gibi su yapılarının az maliyetli olması, emniyetli tasarlanması ve uzun süre kullanılması istenir. Biz de bu yazımızda bu şartları sağlayabilecek bir barajın ne tipte ve nerede inşa edilebileceğini sizlerle inceleyeceğiz.

Yazıya “baraj” kavramını kısaca ifade ederek başlayalım.

Baraj Nedir?

Bir akarsu vadisini kapatıp arkasında su biriktiren tesislerdir. Kullanım amaçları; enerji üretimi, içme suyu  için kullanılma, sulama suyu temini ve akarsuların düzenlenmesi şeklinde karşımıza çıkabilmektedir.

Baraj Nedir

Baraj Tipinin Ve Yerinin Seçimini Etkileyen Faktörler

  • Vadi Şekli
  • Jeolojik Özellikler
  • Baraj Yapılacak Bölgedeki Hidrolik Ve Hidrolojik Şartlar
  • Baraj Yapımında Kullanılacak Malzemelerin Temini
  • Ekonomik Durum ve İşçilik
  • Barajın Yapılacağı Bölgenin Deprem Koşulları

Güvenlik, maliyet ve akarsuyun enerjisinden en fazla yararlanma, barajların yapımında göz önünde bulundurulan en önemli faktörlerdir. Bu faktörlere göre belirlenen baraj yerleri ve tipleri birbirleriyle karşılaştırılır ve en uygunu seçilerek inşasına başlanır.

Vadi Şekli

Barajların inşasında ilk akla gelen faktörlerden biri de barajın yapılacağı yerdeki vadinin şeklidir. Barajın yapılacağı yerde vadi şekli; boğaz (U) şekilli; dar (V) şekilli ve geniş şekilli olabilir.

Vadinin şekline göre önerilen baraj tiplerini şöyle sıralayabiliriz:

  • V şekilli vadilerde genellikle BETON KEMER TİPİ
  • U şekilli vadilerde genellikle BETON AĞIRLIK TİPİ
  • Çok geniş vadilerde genellikle DOLGULU BARAJ önerilir.

Çeşitli Vadi Tipleri , Fotoğraf: https://cfpub.epa.gov/watertrain/moduleFrame.cfm?parent_object_id=657

Yapılacak barajın uzunluğunun barajın yüksekliğine oranına vadi şekli faktörü(K) denir. Bu K katsayısına göre önerilen baraj tiplerini şöyle sıralayabiliriz:

•K < 4.5 ise KEMER TİPİ
•K < 5 ise AĞIRLIK TİPİ
•K > 5 ise DOLGU TİPİ önerilir.

Jeolojik Özellikler

Barajın yapılacağı yerdeki kayaçların geçirimsiz olması istenir. Geçirimli olması halinde enjeksiyonla iyileştirme yapılması gerekebilir ancak bu durum da maliyeti arttırmaktadır.

  • Jips ve kireçtaşı suda çözünen kayaçlar olduğu için bu kayaçlar üzerine yapılan barajlarda zamanla su kaçakları oluşabilir.
  • Granit gibi magmatik kayaçlar ayrışmamış oldukları zaman barajlar için iyi bir yer olarak seçilebilir.
  • Tabakalı kayaçlar üzerinde barajın inşası söz konusu ise tabaka doğrultularının barajın eksenine paralel ve membaya eğimli olması gerekir.

Tabakalı Yapılar İçin Uygun Tabaka Doğrultuları

Baraj Yapılacak Bölgedeki Hidrolik Ve Hidrolojik Şartlar

Barajın toplayacağı su miktarı; yağış miktarına, yağış süresine,buharlaşmaya ve akarsuyun debisine bağlıdır. Bu veriler için ölçüm ve gözlemlere başvurulur. Gözlem süresinin fazla olması yapılacak seçimlerin doğruluğunda önemli noktalardan biridir.

Dolu savak projesi için taşkın debisinin hesaplanması gerekir. Çünkü bu taşkın suyunu boşaltacak dolu savağın yeri, şekli ve büyüklüğü barajın projesinde önemli bir rol oynar.

Barajın yüksekliğinin belirlenmesi için göl alanında toplanacak su miktarının belirlenmesi gerekir. Yeterli ve doğru hidrolojik veri toplanmadan inşa edilen ve yüksekliğinin fazla olması nedeniyle yeterli suyu depolayamayan barajlar karşımıza çıkabilmektedir.

Baraj Yapımında Kullanılacak Malzemelerin Temini

Kullanılacak malzemelerin uygun nitelikte, yeterli miktarda ve barajın inşaat alanına yakın olması projenin ekonomikliği açısından önemlidir.Örneğin çekirdek malzemesi(kil vs.) ve dolgu malzemesi(toprak, kaya vs.) varsa toprak dolgulu baraj; agrega varsa beton baraj tipi seçilebilir.

Kazılardan çıkan malzemenin barajın inşasında kullanılıp kullanılmayacağı da önemli hususlardan biridir. Örneğin Hirfanlı Barajı inşasında, kazı malzemesinin uygun tipte olmaması barajın tipinin daha sonra değiştirilmesine yol açmıştır.

Ekonomik Durum Ve İşçilik

- Advertisement -

Barajlar yapılırken ülkenin ekonomik durumu, endüstriyel gelişmesi, demir ve çimento üretimi barajın tipinin seçiminde etkili olmaktadır.

Ayrıca barajın inşasında işçilik de önemli bir yer tutmaktadır. Örneğin kemer tipi barajlar vasıflı işçilik gerektirir. Barajın yapılacağı yörede bu düzeyde elemanların bulunması gerekir.

Kemer Tipi Baraj

Barajın Yapılacağı Bölgenin Deprem Koşulları

Barajın yapılacağı bölgenin depremselliği bir diğer önemli husustur. Meydana gelebilecek herhangi bir depremin barajın gövdesi üzerinde oluşturacağı etkilerin plan aşamasında iyi bir şekilde değerlendirilmesi gerekir.

Yazar Yorumu

Mühendislik yapılarının inşasında 3E(emniyet,ekonomiklik,estetik)kavramı çok önemlidir. Bu parametreleri optimum miktarda sağlayan ve ayrıca yukarıda bazı örneklerini verdiğimiz alt başlıklara da dikkat ederek inşa edilen barajlar gibi su yapıları önemli mühendislik problemleri arasında yer almaktadır.

Barajların yapım kriterleri le ilgili farklı bir dökümana bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz.

Bir başka yazıda tekrar görüşmek dileğiyle…

- Advertisement -

Diğer yazılarıma buradan ulaşabilirsiniz.

- Sanal Şantiye'ye Özel İndirimli Eğitimler (Eylül 2020) -

- Mühendis Akademi Eğitimleri -

 

TBDY 2018'e göre SAP2000 Eğitimi - 50 TL Satın Al


→ TBDY 2018'e göre ETABS Eğitimi - 60 TL Satın Al


→ TEKLA STRUCTURES Eğitimi - 60 TL Satın Al


→ MSPROJECT Eğitimi - 60 TL Satın Al


REVIT Architecture Eğitimi - 50 TL Satın Al


Sta4CAD Eğitimi - 40 TL Satın Al



-

⇒ Sıfırdan İleri Seviye Statik Proje Okuma ve Yorumlama Eğitimi - 35 TL * YENİ Satın Al


⇒ istCAD 2020 ile Kazı Projesi Hazırlama Eğitimi - 35 TL * YENİ Satın Al


⇒ Yapım İşi İhalesine Hazırlık Süreci - 35 TL * YENİ Satın Al


⇒ Sıfırdan 2018 TBDY Göre IdeCAD v10 Eğitimi - 36.99 TL * YENİ Satın Al


⇒ SAP200, ETABS, Sta4CAD ile Statik Proje Eğitimi - 50 TL *YENİ Satın Al


⇒ Temelden Çatıya İnşaat Eğitimi - 60 TL Satın Al


⇒ 2018 TBDY Göre STA4CAD Eğitimi - 35 TL Satın Al


*Listedeki fiyattan farklı bir fiyat görmeniz durumunda lütfen bizimle irtibata geçiniz.

ABONELİK

 
Zülfü Yetkin
Zülfü Yetkin
İnşaat Mühendisliği Öğrencisi

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

ABONE OL

HAFTANIN İÇERİKLERİ

İnşaat işçilerinden ilginç kum taşıma yöntemi

Ankara'da bir apartmanın çatı katına kum çıkartmakta zorlanan inşaat işçileri, çareyi makaraya sardıkları halatı otomobille çekmekte buldu.4 katlı apartmanın çatısına kum çıkartmakta zorluk çeken...

Gayrimenkul Yatırımcısına Vergi Zorunluluğu Geliyor

Gayrimenkul Yatırımcısına Vergi Zorunluluğu Geliyor Türkiye’de yapılan anketlerde yatırımlarınızı hangi alana yaparsınız sorusu sorulduğunda ilk cevaplar hep gayrimenkul alırım üzerine olmaktadır. Bu anketlerde şunu bize...

Düşey Doğrultudaki Yapı Düzensizlikleri

Yapı düzensizlikleri, yaşadığımız son depremlerde hasarlara sebep olan en temel sebeplerden biridir. Biz de bu yazımızda bu düzensizliklerden düşey doğrultuda yer alanları incelemeye çalışacağız.Mimari...

İnşaat işçileri defile yaparsa…

Trabzon’un Araklı ilçesindeki Hükümet Konağı’nın inşaatında çalışan işçiler strafordan yaptıkları podyumda defile düzenledi. Ellerine aldıkları mala, keser ve çimento mikseri ile ünlü mankenlere taş...

SON YORUMLAR