Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelikte önemli değişiklikler yapıldı. Yeni düzenlemeyle özellikle yüksek yapıların yıkılması, patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilecek yıkımlar, yıkım planları, mühendislerin sorumlulukları ve çevresel güvenlik önlemleri daha ayrıntılı kurallara bağlandı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan düzenleme ile bina yıkımlarının can ve mal güvenliği açısından daha kontrollü ve öngörülebilir şekilde gerçekleştirilmesi amaçlanıyor.
Düzenlemenin en dikkat çeken bölümlerinden biri ise yüksek yapıların yıkımına yönelik özel teknik kuralların mevzuata dahil edilmesi oldu.
Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik Neden Değişti?
Mevcut yönetmelikte yüksek binaların yıkılmasında kullanılacak teknik yöntemler ve bu yöntemlerin uygulanmasına ilişkin kriterlerin yeterince ayrıntılı olmaması, uygulamada farklı yorumların ortaya çıkmasına neden olabiliyordu.
Benzer şekilde, patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilen bina yıkımlarındaki güvenlik tedbirlerinin daha açık ve sistematik biçimde düzenlenmesine ihtiyaç duyuluyordu.
Yeni düzenlemenin temel hedefi; yüksek yapıların ve patlayıcı kullanılarak yıkılacak yapıların yıkım süreçlerini daha güvenli hale getirmek ve Türkiye genelinde uygulama birliği sağlamak.
Bunlara da Göz Atmayı Unutmayın
Hangi Binalar “Yüksek Yapı” Sayılacak?
Düzenlemede yüksek yapı kavramının sınırları açık şekilde tanımlanıyor.
Buna göre;
Bina yüksekliği 21,50 metreden veya yapı yüksekliği 30,50 metreden fazla olan binalar “yüksek yapı” olarak kabul ediliyor.
Bina yüksekliği 51,50 metreden veya yapı yüksekliği 60,50 metreden fazla olan binalar ise “çok yüksek yapı” olarak değerlendiriliyor.
Bu tanımlama, hangi yapıların özel yıkım kurallarına tabi olacağının belirlenmesi açısından önem taşıyor.
Yüksek Binalar Nasıl Yıkılabilecek?
Yeni düzenlemeye göre yüksek yapıların yıkımında binanın özelliklerine bağlı olarak iki temel yöntem kullanılabilecek:
- Makine ile yıkım; kat eksiltme ve/veya uzun erişimli makineler kullanılarak,
- Patlayıcı kullanılarak yıkım.
Yıkım işleminin üstten alta doğru ve binanın statik dengesi korunarak gerçekleştirilmesi gerekiyor.
Elle yıkım ise yüksek yapıların tam yıkımında kullanılamayacak. Bu yöntem yalnızca kısmi yıkımlarda uygulanabilecek.
Yıkım Planını İnşaat Mühendisi Hazırlayacak
Yönetmelikte “müellif”, yıkım planını hazırlayan ve sorumluluğunu üstlenen inşaat mühendisi olarak tanımlanıyor.
Yıkım planında binanın hangi teknikle yıkılacağının yanı sıra;
- güvenlik önlemleri,
- çevre koruma tedbirleri,
- uygulanacak yıkım teknikleri,
- ortaya çıkacak inşaat ve yıkıntı atıklarının yönetimi
gibi konuların ayrıntılı şekilde belirtilmesi gerekiyor.
Hazırlanan yıkım planı aynı zamanda yıkım ruhsatının eki niteliğinde olacak.
İkiden Fazla Bodrum Katı Olan Binalara Dikkat
Düzenlemede inşaat mühendislerini doğrudan ilgilendiren önemli hükümlerden biri fenni mesuliyet konusunda getirildi.
İkiden fazla bodrum katı bulunan her türlü binanın yıkımında fenni mesuliyetin üstlenilmesi zorunlu olacak.
Yıkımlara ilişkin fenni mesuliyetin inşaat mühendisi tarafından üstlenilmesi öngörülüyor.
Patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilecek yıkımlarda ise fenni mesulün yanı sıra patlatmadan sorumlu mühendis ve ateşleyicinin de görevlendirilmesi gerekiyor.
Patlatmadan Sorumlu Mühendis Kim Olabilecek?
Patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilecek bina yıkımlarında görev alacak mühendisler için de özel yeterlilik şartları getiriliyor.
Patlatmadan sorumlu mühendis;
inşaat, maden, çevre, jeoloji veya jeofizik mühendisliği lisans programlarından mezun olacak.
Bunun yanında kişinin patlayıcı kullanımı konusunda yetkili kurumlar tarafından düzenlenmiş sertifikalara sahip olduğunu veya patlayıcı ile yıkım alanında tezli yüksek lisans derecesi bulunduğunu belgelemesi gerekecek.
Ateşleyicinin de ilgili mevzuata uygun Ateşleyici Yeterlilik Belgesine sahip olması gerekiyor.
Patlayıcıyla Yıkımda Sorumluluk Kimde Olacak?
Patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilecek yüksek yapı yıkımlarında önemli bir sorumluluk hükmü de bulunuyor.
Patlayıcıyla gerçekleştirilecek yıkımların analiz ve raporlarından proje müellifi ile patlatmadan sorumlu mühendis müteselsilen sorumlu olacak.
Patlatma yöntemini ve uygulama esaslarını içeren raporun ise patlatmadan sorumlu mühendis tarafından hazırlanarak yıkım planına eklenmesi gerekiyor.
Hava Şartları Kontrol Edilmeden Patlatma Yapılamayacak
Patlayıcıyla yıkımlarda yalnızca yapının teknik özellikleri değil, çevresel koşullar da dikkate alınacak.
Meteorolojik şartlar değerlendirilmeden patlatma gerçekleştirilemeyecek.
Gerekli durumlarda yıkımdan önce test patlatması yapılabilecek. Test patlatmasının zorunlu olduğu durumlarda yönetmelikte belirtilen ilgili formun da doldurulması gerekecek.
Okul, Hastane ve Tarihi Yapılar Önceden Belirlenecek
Yüksek yapıların yıkımında çevrede bulunan hassas yapılar için de özel tedbirler öngörülüyor.
Yıkımın etki alanı içerisinde bulunan;
okullar, hastaneler, ibadethaneler, tarihi yapılar ve altyapı tesisleri patlatma öncesinde tespit edilecek.
Yıkım şantiyesinin çevresi ise gerekli durumlarda perdeleme, örtülü yol ve koruma fanları gibi yöntemlerle korunacak.
Ayrıca yıkım sırasında oluşabilecek toz, titreşim ve gürültünün ilgili teknik esaslar ile çevre ve iş sağlığı ve güvenliği mevzuatındaki sınır değerleri sağlaması gerekecek.
Yıkım Müteahhitleri İçin Yetki Belgesi Şartı Devam Ediyor
Binaların yıkımı, Bakanlıktan yıkım işlerine ilişkin uygun yetki belgesi grubuna sahip gerçek veya tüzel kişi müteahhitlerin sorumluluğunda gerçekleştirilecek.
Yıkım işlerinde ayrıca Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmeliğe uygun bir şantiye şefinin bulundurulması gerekiyor.
Böylece bina yıkımının yalnızca bir iş makinesi operasyonu olmadığı; planlama, mühendislik, çevre güvenliği, iş sağlığı ve güvenliği ile atık yönetimini birlikte içeren teknik bir faaliyet olduğu bir kez daha ortaya konuluyor.
Seçici Yıkım ve Atık Yönetimi de Önemli
Yönetmelikte seçici yıkım yaklaşımı da önemini koruyor.
Seçici yıkım; tehlikeli atıkların yıkım öncesinde veya sırasında ayrıştırılması, diğer yapı malzemelerinin yeniden kullanılabilmesi ve yıkıntı atıklarının mümkün olduğunca yüksek oranda geri dönüştürülebilmesi amacıyla yıkımın kontrollü ve aşamalı şekilde gerçekleştirilmesini ifade ediyor.
Dolayısıyla yeni sistemde amaç yalnızca binayı güvenli şekilde ortadan kaldırmak değil; yıkım sonucunda ortaya çıkan malzemelerin çevreye etkisini azaltmak ve geri dönüşüm potansiyelini artırmak.
Yönetmeliğe Aykırı Yıkımlara Yaptırım
Yeni düzenleme, yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edilmesi durumunda uygulanabilecek yaptırımları da açık biçimde ele alıyor.
Aykırılığın niteliğine göre Türk Ceza Kanunu, Kabahatler Kanunu, Çevre Kanunu, İmar Kanunu ve ilgili diğer mevzuatta öngörülen idari veya cezai yaptırımlar uygulanabilecek.
Yeni Düzenleme İnşaat Mühendisleri İçin Ne Anlama Geliyor?
Düzenlemenin mühendislik açısından en önemli sonuçlarından biri, özellikle yüksek ve karmaşık yapıların yıkımının daha ayrıntılı bir mühendislik hizmeti olarak ele alınması.
Yıkım planının hazırlanması ve sorumluluğunun inşaat mühendisine verilmesi; yapının mevcut durumunun, taşıyıcı sisteminin, uygulanacak yıkım sırasının ve çevredeki yapıların güvenliğinin mühendislik esaslarına göre değerlendirilmesini daha önemli hale getiriyor.
Özellikle yüksek yapılarda yanlış belirlenen bir yıkım sırası veya yapının statik dengesini bozacak kontrolsüz bir müdahale ciddi can ve mal güvenliği riskleri oluşturabileceğinden, yeni teknik kurallar yıkım sürecinin planlama aşamasını öne çıkarıyor.
Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelikte Neler Değişti?
Kısaca özetlemek gerekirse yeni düzenlemeyle;
yüksek ve çok yüksek yapı tanımları netleştiriliyor, yüksek yapıların yıkım yöntemleri belirleniyor, yıkım planlarında mühendislik sorumluluğu güçlendiriliyor, patlayıcıyla yıkımlarda uzman mühendis ve ateşleyici şartları getiriliyor ve çevresel güvenlik önlemleri ayrıntılandırılıyor.
Özellikle yüksek yapıların yıkımının artmasının beklendiği kentsel dönüşüm süreçleri açısından düzenlemenin önümüzdeki dönemde önemli bir uygulama alanı bulması bekleniyor.
Sık Sorulan Sorular ve Cevapları
Yüksek yapı kaç metreden başlıyor?
Bina yüksekliği 21,50 metreyi veya yapı yüksekliği 30,50 metreyi aşan binalar yüksek yapı olarak tanımlanıyor.
Çok yüksek yapı nedir?
Bina yüksekliği 51,50 metreden veya yapı yüksekliği 60,50 metreden fazla olan binalar çok yüksek yapı kabul ediliyor.
Yıkım planını kim hazırlar?
Yıkım planını hazırlayan ve sorumluluğunu üstlenen müellif, inşaat mühendisidir.
Yüksek binalar elle yıkılabilir mi?
Elle yıkım yalnızca kısmi yıkımlarda kullanılabilir. Yüksek yapıların tam yıkımında makine veya patlayıcı yöntemlerinden yapıya uygun olanının kullanılması gerekiyor.
Patlayıcıyla bina yıkımında mühendis zorunlu mu?
Evet. Fenni mesule ek olarak patlatmadan sorumlu mühendis ve ateşleyicinin görevlendirilmesi gerekiyor.
Yıkım sırasında çevredeki yapılar dikkate alınacak mı?
Evet. Özellikle okul, hastane, ibadethane, tarihi yapı ve altyapı tesislerinin yıkım öncesinde belirlenmesi ve gerekli koruma önlemlerinin alınması gerekiyor.
Sanal Şantiye sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
