SÜNEK ELEMAN NASIL DİZAYN EDİLİR?

0
200.000'e yakın takipçisi olan Sanal Şantiye'de yazar olmak için üye olmanız yeterli! :)

Taşıyıcı bir elemana hangi şartlar da sünek deriz ona bakalım. Bu eleman bir tesir altında eğilip bükülüyorsa, ama yinede kapasitesi kadar moment taşıma özelliği devam ediyorsa, bu elemana sünek deriz. Yani sünek tasarim yapan inşaat mühendisleri bilsin ki, eleman egilsin bükülsün ama göçmesin,  moment taşısın diyorlar. Anlaşilacaği üzere sünekliğinde mertebeleri vardır. Kimi elemanlar azbuçuk egilerek moment taşimaya devam ederler, kimi elemanlar da büyük miktarlar da eğilip bükülmelerine  rağmen, moment taşimaya debam ederler. Muhendislerin tercihi ise, eleman fazla eğilip bükülsede moment taşısın. Yani fazla sunek olsun, yüksek sünek olsun.

 

Sünekliğin momentsel bir durum olduğunu hatırlarsak, sünekliğin en büyük düşmanının kesme kuvveti olduğunu hatirlarsak, yüksek sünek birşeyler rahatça tasarlayabiliriz. Sünekliğin en büyük düşmanı, kesme kuvvetidir dedik. Neden? çünkü kesme kuvveti eğip bükmez, direk göçürür, keser atar. O halde kesme kuvvetini kontrol altına alırsak yüksek sünek tasarım yapabiliriz.

Yüksek sünek bir eleman tasarlamak için elinizde iki yol var. Birincisi, eleman  moment aldığı müddetçe kesme kuvveti kapasitesine ulaşmamali. Yani moment olusacak eleman egilecek, moment artacak eleman daha fazla eğilecek, ama kesme kuvvetinden dolayi eleman bir tarafindan kopmayacak. O halde elemanın maximum moment kapasitesini hesaplasam, bu macimum moment kapasitesinin olusturacaği kesme kuvvetini hesaplasam ve bu hesapladigim kesme kuvvetinden bir tık daha üstün eleman dizayn etsem yüksek sunek bir eleman ortaya cikarmış olurum.

 

Gelelim ikinci yol’a. Elemanin moment kapasitesiyle falan ilgilenmesem, her halukarda ortaya çikabilecek en büyük maximum kesme kuvvetini hesaplasam ve elemani buna gore dizayn etsem, yine yuksek sunek tasarim yapmiş olurum. Cünkü zaten benim hesapladıgim kesme kuvveti zaten en büyük olani.Bunu gecmek mümkün degil. Anlaması basit olsun diye bir örnek vereyim. Bir elemani yada sistemi R=1 alarak kesmeye gore dizayn etmek, olusabilecek en büyük kesme kuvvetini dikkate almak demektir.R=1  durumunda oluşacak kesme kuvvetinden daha büyük bir kesme kuvveti olusması mümkünmüdür? Değildir.

 

O halde yüksek sünek bir eleman tasarimi yukarıda anlattığım iki yolla dizayn edilebilir. Kesme kuvvetine karşi gerekli önlemleri almak demek, sünek tasarım yapmak demektir…

 

Ahmet CELIKKOLLU

Insaat Muhendisi

ESKISEHIR