Ana Sayfa Makaleler YÜKSEK SÜNEK NE DEMEK?

YÜKSEK SÜNEK NE DEMEK?

Taşıyıcı sistemlerin dizaynında yatay yükler baskındır. Çünkü taşıyıcı sistemlerin yataydaki rijitliği, düşeye göre azdır Bunun üzerine birde yatay yüklerin değerinin büyük olması eklenince(rüzgâr, deprem vb.) yatay yüklerin dizayndaki önemi ortaya çıkar.

Bir eleman ya da bir sistemin, şekil değiştirdiği halde, kapasitesini kaybetmeden aynı şekilde kuvvet taşımaya devam etmesine süneklik diyoruz. Dolaysiyle süneklik kavramında sadece şekil değiştirme önemli değil, kapasitenin de azalmaması gerekli.

Bir taşıyıcı sistemin yatay kuvvetleri sadece dayanımla karşılaması teorik olarak mümkünse de, ekonomik olarak, kullanılabilirlik olarak pek mümkün değildir. Bu yüzden yatay kuvvetlerin bir kısminin dayanımla, bir kısmının da taşıyıcı sistemdeki sekil değişikleri ile yani süneklikle karşılanması yoluna gidilir. Ortaya çıkan yatay kuvvetlerin ne kadarının dayanımla karşılanacağı, ne kadarının şekil değiştirme ile karşılanacağına mühendis karar verir. Bu kararda yönetmeliklerinde payı vardır.

Her eleman, her sistem belli derecede sünektir.

Çok büyük bir betonarme perde bile sünektir. Bir taşıyıcı sistemin sünekliği demek, sistemin göçmeden eğilip bükülmesi, hasar görmesi, ama ayakta kalması anlamına gelir. O halde sünekliğin en fazla olduğu sistemler düşey elemanların ayakta kalabildiği sistemlerdir. Dış etkiler karşısında düşey elemanlarınız iyi kötü hala ayakta kalabiliyorsa bilin ki yüksek sünek bir taşıyıcı sistem yapmışsınızdır.

Anlaşılacağı üzere yüksek sünek taşıyıcı sistem tasarımında esas olan düşey elemanların ayakta kalmasının sağlanmasıdır. O zaman ben ne yapıp edip, depremde, rüzgârda kolonların ve perdelerin, eğilip bükülse de ayakta kalmasını sağlarsam yüksek sünek tasarım yapmış olurum. Peki, bu nasıl sağlanabilir?

Bu durum koca koca kolon yapmakla sağlanmaz, başta bunu belirtelim. Yüksek sünek tasarımın esasi, ilgili taşıyıcı sistemdeki en güçlü elemanın kolonlar olmasıdır. Yani koca koca kolonlar yapıp bunları da koca koca kirişlerle bağlarsanız, yüksek sünek tasarımı sağlayamamış olabilirsiniz.

O halde yüksek sünek tasarım yapacaksanız, taşıyıcı sisteminizdeki düşey ve yatay elemanların kapasitesini bilmek zorundasınız.

Dikkat edin dış etkilerin değerinden bahsetmiyorum. Taşıyıcı sistemi oluşturan elemanların kapasitelerinden bahsediyorum. Eğer siz düşey ve yatay taşıyıcı sistem elemanlarının kapasitesini bilirseniz, yüksek sünek bir tasarım yapabilirsiniz. Eğer kirişinizin kapasitesi 1 birim ise demek ki kolonunuzun kapasitesi 1.0001 birim olacak. Eğer kirişinizin kapasitesi 10 birim ise, demek ki kolonunuzun kapasitesi 10.0001 birim olacak. Bu mantıkla en güçlü elemanlarınız kolonlar olduğundan, bir yerler eğilse de bükülse de yapı ayakta kalacaktır. Yüksek sünek tasarım işte budur.

Anlaşılacağı üzere yüksek sünek tasarımda kolonların ve kirişlerin kapasitesi hayati önem taşır. Bu elemanların kapasitelerini hesaplamak ve yerinde imal ederken de ayni hesapladığımız kapasite de yapmak gerekir. Düşünelim: bir betonarme kirişin kapasitesini 10 birim hesapladınız. Buna karşın yüksek sünek olsun diye de kolonunuzun kapasitesini 10.1 birim yaptınız. Proje olarak iyi. Sonra yerinde imalata geçtiniz, betonarme kirişe birkaç fazla donatı atıverdiniz. Ne oldu? Kapasitesi 10 birim olan kirişin kapasitesi attığınız bu fazla donatılar nedeniyle 10.2 birim oldu. Kolonun kapasitesi 10.1 birimdi. Bir anda kiriş daha güçlü vaziyete geliverdi. Bu durumda depremde kirişten önce kolon hasarlanacak ve yapı göçebilecektir. Projeniz ne kadar iyi olsa da, imalatta yapılan bu küçük hata her şeyi berbat eder.

Bir proje hazırlandıktan sonra imalatta  aynen yapmak gerekir. Projeyi dizayn eden zaten düşünmüştür. Uygulayıcıların dizayn konusunda düşünmesi gerekmez. Betonarme uygulamalarda ne donatı çalın, ne donatı ekleyin, ne tahvil edin. Neyse onu uygulayın. Hepsinin sonucu kötü olur… İstanbul’da da proje yapsanız, Gölcükte de proje yapsanız, Konya’da da proje yapsanız hep sisteminiz yüksek sünek olsun. Hep kolonlarınız bir birim daha güçlü olsun. Yüksek sünek taşıyıcı sistemlere sarılın. Karma imiş, normal sünekmiş pek ilgilenmeyin. Yüksek sünek ile yatın, yüksek sünek ile kalkın…

 

Ahmet ÇELİKKOLLU

İnşaat Mühendisi

ESKISEHIR

- Sanal Şantiye'ye Özel İndirimli Eğitimler (Mayıs 2020) -

 

⇒ Sıfırdan İleri Seviye Statik Proje Okuma ve Yorumlama Eğitimi - 25 TL * YENİ Satın Al


⇒ istCAD 2020 ile Kazı Projesi Hazırlama Eğitimi - 35 TL * YENİ Satın Al


⇒ Yapım İşi İhalesine Hazırlık Süreci - 35 TL * YENİ Satın Al


⇒ Sıfırdan 2018 TBDY Göre IdeCAD v10 Eğitimi - 35 TL * YENİ Satın Al


⇒ SAP200, ETABS, Sta4CAD ile Statik Proje Eğitimi - 50 TL *YENİ Satın Al


⇒ Temelden Çatıya İnşaat Eğitimi - 60 TL Satın Al


⇒ 2018 TBDY Göre STA4CAD Eğitimi - 35 TL Satın Al


 

- Mühendis Akademi Eğitimleri -

 

→ TBDY 2018'e göre SAP2000 Eğitimi - 50 TL Satın Al


→ TBDY 2018'e göre ETABS Eğitimi - 50 TL Satın Al


→ TEKLA STRUCTURES Eğitimi - 50 TL Satın Al


→ MSPROJECT Eğitimi - 50 TL Satın Al


→ REVIT Architecture Eğitimi - 50 TL Satın Al


→ Sta4CAD Eğitimi - 35 TL Satın Al


*Listedeki fiyattan farklı bir fiyat görmeniz durumunda lütfen bizimle irtibata geçiniz.

ABONELİK

 
İnş.Müh.Ahmet Çelikkollu
İnş.Müh.Ahmet Çelikkollu
İnşaat Mühendisi - Eskişehir

2 YORUM

  1. Çok güzel açıklamışsınız. Bitirme tezim için Sta4cad’da R ve D belirlemek için araştırma yaparken denk geldim. Çok bilgilendirici yazmışsınız. Okul projesi yapıyorum ve R’yi de 7 almaya karar verdim. Program da 7 almamı söyledi zaten. Mantığını da kavradım. Yeniden teşekkürler

  2. kalemine beynine sağlık,çok kritik bir konuya dikkat çekmişsin.bu sayede kimbilir kaç kişinin hayatı garantiye alınmış olacak.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

ABONE OL

HAFTANIN İÇERİKLERİ

Baraj inşaatında iş makinesiyle suya düşen işçi kayboldu

Baraj inşaatında iş makinesiyle suya düşen işçi kayboldu - Muş’ta yapımı devam eden Alparslan-2 Barajı’nda iş makinesi ile suya düşen bir işçi kayboldu. Olay, Muş-Varto yolunun...

Çin’de Danimarka Pavyonu

Danimarka Pavyonu Pavyon deyince aklınıza başka bir şey gelmesin, Danimarka'nın World Expo China'da sergilediği Danimarka Pavyonu performans alanından bahsedeceğiz. Çin’in Şangay şehrinde gerçekleşen World Expo 2010’da...

Emirsultan Camii depreme dayanamaz

  Emirsultan Camii depreme dayanamaz   Emirsultan Camii'nin ana kubbesindeki 8 ayrı çatlak restorasyonu durdurdu İki Ramazandır açılmayan Emirsultan Camii'nde restorasyon çalışması sil baştan yapılacak  Restorasyon çalışması...

İş Sağlığı Ve Güvenliğinin Tarihsel Gelişimi

İş Sağlığı Ve Güvenliğinin Tarihsel Gelişimi İş Sağlığı Ve Güvenliğinin Tarihsel Gelişimi | İş sağlığı ve güvenliği dünyada, çalışan işçilerin sağlıklarının korunması ve çalışma devamlılıklarının...

SON YORUMLAR