Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın hazırladığı bir yönetmelik taslağı, mevcut binaların kullanım süresi boyunca düzenli aralıklarla sahada kontrol edilmesini öngörüyor. Basına yansıyan bilgilere göre 1 Ocak 2027 itibarıyla Bina Kimlik Sertifikası (BKS) bulunan yapılar, beş yılda bir zorunlu “gözlemsel denetim”den geçecek. Düzenleme henüz Resmî Gazete’de yayımlanmadı; metin taslak aşamasında ve kesinleşmeden önce değişebilir.
Taslak neyi öngörüyor?
Haberlere göre denetim yükümlülüğü, 2021 sonrasında iskân alarak Bina Kimlik Sertifikası sistemine dahil olan yapılarla başlayacak. Bakanlık her yıl ocak ayında elektronik sistem üzerinden binalara yapı denetim kuruluşu atayacak; görevlendirilen kuruluşun iki ay içinde binayı yerinde incelemesi gerekecek. İnceleme sırasında bina yöneticisinin, maliklerden birinin ya da muhtarın hazır bulunması isteniyor.
Kontrol listesinde öne çıkan başlıklar şunlar:
- Bodrum ve zemin katlardaki kolonların durumu, kolon kesilmesi veya delinmesi gibi müdahaleler
- Kat sayısı ve taban alanının imar planı ve onaylı projeyle uyumu
- Çıkmalar, taşıyıcı elemanlardaki çatlaklar ve istinat duvarları
- Asansörler ve binanın fiili kullanım amacı
Tespit edilen aykırılıklar fotoğraf ve videoyla kayıt altına alınacak; raporda sorumlu kuruluş ve denetçinin adı yer alacak. Raporun ardından belediye ya da valilik, İmar Kanunu kapsamında mühürleme, güçlendirme veya yıkım kararı verebilecek. Denetçilerin binaya erişimi engellenirse incelemenin kolluk eşliğinde tamamlanacağı da taslakta yer alıyor.
Büyük binalara yaşam döngüsü belgesi
Aynı haberlerde aktarılan bir diğer yenilik, 10.000 m² ve üzeri binalar için Enerji Kimlik Belgesi’ne ek olarak Bina Yaşam Döngüsü Analizi Belgesi istenmesi. Bu uygulamanın da 1 Ocak 2027’de başlaması planlanıyor. Bakanlık verilerine göre 2011’den 2025 sonuna kadar yaklaşık 1,1 milyon yeni ve 330 bin mevcut bina enerji kimlik belgesi aldı.
Neden şimdi?
Yapı stokunun büyük bölümü, ruhsat ve iskân sonrasında neredeyse hiç teknik kontrole girmiyor. Dükkân tadilatlarında kolon kesilmesi, izinsiz kat ilavesi veya taşıyıcı duvarların kaldırılması gibi müdahaleler çoğu zaman ancak bir hasar ya da göçme sonrasında ortaya çıkıyor. Akademisyenler de basına yaptıkları değerlendirmelerde, tadilat ve tesisat onarımlarında proje hazırlatma zorunluluğunun kritik olduğuna ve 2000 öncesi pek çok binanın arşiv kaydının bulunmadığına dikkat çekiyor.
Mühendisler için ne anlama geliyor?
- Yapı denetim kuruluşları için yeni iş kalemi: Her yıl sistemden yapılacak atamalar, kuruluşların denetçi kapasitesini ve saha planlamasını doğrudan etkileyecek.
- Sorumluluk netleşiyor: Raporlarda kuruluş ve denetçi adının yer alması, gözlemsel tespitlerin hukuki ağırlığını artırıyor. Fotoğraf-video kayıt disiplini ve standart kontrol formları önem kazanacak.
- Gözlemsel denetim performans analizi değildir: Taslak, görsel kontrol esaslı bir sistem tarif ediyor. Şüpheli durumlarda ayrıntılı inceleme, karot ve TBDY 2018’e göre değerlendirme gerekeceği için statik proje ve güçlendirme hizmetlerine talep artabilir.
- Tadilat projeleri: Mimarlar ve inşaat mühendisleri, ticari birim dönüşümleri ve iç mekân tadilatlarında taşıyıcı sisteme dokunan her işin proje ve onay sürecine bağlanmasını yakından izlemeli.
- Yaşam döngüsü analizi: 10.000 m² üzeri projelerde LCA bilgisi olan mühendis ve danışmanlara ihtiyaç doğacak; malzeme seçiminde karbon verisi tasarım kriteri hâline gelecek.
Taslağın nihai metni ve yayım tarihi kesinleştiğinde ayrıntıları sanalsantiye.com’da paylaşacağız. Görüş ve önerisi olan meslektaşların, Bakanlığın taslak görüşme süreçlerini ve meslek odalarının değerlendirmelerini takip etmesini öneriyoruz.
Kaynaklar
- Döviz.com – Taslak hazırlandı: Binalara 5 yılda bir zorunlu denetim geliyor (11 Kasım 2026)
- Kamudan Haber – 2027’de bina denetimleri 5 yılda bir zorunlu olacak (11 Kasım 2026)
- İşçi Haber (NTV kaynaklı) – Binalara 5 yılda bir zorunlu denetim dönemi başlıyor (14 Kasım 2026)
- T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (resmî metin yayımlandığında)
Sanal Şantiye sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.






