Ana Sayfa Kütüphane Deprem Betonarme Yapılarda Görülen Deprem Hasarları

Betonarme Yapılarda Görülen Deprem Hasarları

Son zamanlarda sıklıkla yaşadığımız depremlerin betonarme yapılar üzerinde oluşturduğu hasarlar insanlarımızı tedirgin etmektedir. Yapının güvenliğini etkileyen bu hasarların nedenlerinin ve oluşum mekanizmalarının bilinmesi verilecek kararı büyük oranda etkilemektedir. Biz de bu yazımızda betonarme yapılarda sıklıkla görülen deprem hasarlarını  sınıflandırarak detaylarını sizlerle paylaşacağız.

Sıva Çatlakları

Betonarme yapılarda deprem hasarlarının başlangıç aşamasını bu çatlaklar oluşturur. İlk olarak çoğunlukla tesisat boruları üzerinde daha sonra betonarme çerçeve ile dolgu duvar arasında görülürler. Yapıda sadece bu tip çatlaklar görülüyorsa taşıyıcı sistemde hasar olmadığı kabul edilebilir.

Sıva Çatlağı Örneği

Sıva Çatlağı Örneği 2

Dolgu Duvar Hasarları

Bu tür hasarların temel sebebi duvarlarda kullanılan düşük dayanımlı malzemelerdir.

  • Dolgu duvarlarda oluşacak çatlakların genişliği artarsa parça kopmaları ve kırılıp dökülmeler görülebilir.
  • Duvarın mesnetlenme şekli hasarı etkileyen diğer bir unsurdur. Örneğin yüksekliği fazla olan dolgu duvarlarda üst kısım deprem esnasında yıkılabilir. Ayrıca kapı, pencere boşluklarının kenarlarında, altında veya üstünde kırılmaların görülmesi de mümkündür.
  • Çerçeve tarafından tam olarak sarılmamış dolgu duvarın depremde bir tarafa kayarak devrilmesi muhtemeldir.

Bölme Duvar Hasarı

Duvar Hasarı

Taşıyıcı Sistem Hasarları

Kolon Hasarı

Eğilme, kesme, burulma gibi etkilerin çeşitli kombinasyonları kolonda hasara neden olabilir. Bunların yanında narin olan kolonlarda burkulma da görülebilir. Eğilme momentlerinin yön değiştirmesi veya oluşan kesme kuvvetleri oluşan hasarların başlıca sebepleridir.

  • Narin kolonlarda normal kuvvetle beraber etkiyen eğilme momenti kolonun her iki yüzünde çatlamaya ve ezilmeye sebep olabilir.

Kolonda Basınç Kırılması

  • Birleşim bölgelerinde yeterli etriye kullanılmazsa kolon boyuna donatıları burkulabilir. Bunun sonucunda kolon taşıyıcılığını yitirir.
  • Kolon serbest boyunun kısa olması kolonu çok büyük kesme kuvvetleri taşımaya zorlar. Bu nedenle kesme kırılması oluşabilir. Bu tür çatlaklar yatayla yaklaşık 45° açı yapmaktadır.

Kolonda Oluşan Kesme Çatlağı

  • Beton dayanımının düşük olması ve betonun kalıba iyi yerleştirilmemesi sonucunda basınç altında betonun ezilerek kırılması ihtimali yüksektir.

Kolonda Eğilme Hasarı

 

Kiriş Hasarı

Kirişlerde genellikle eğilme ve kesme çatlakları görülür.

  • Beton dayanımının düşük olması ve yeterli etriye kullanılmaması kesme çatlaklarına sebebiyet verir ve 45° açılı çatlaklar olarak karşımıza çıkar.
  • Eğilme çatlakları genellikle 45°’den daha dik bir açıyla kirişin biraz daha ortasında kendini belli eder.
  • Saplama kirişler ana kirişler üzerinde eğilme çatlamasına yol açabilir. Çünkü ana kirişe mesnetlenen saplama kiriş ana kirişi eğilmeye zorlamaktadır.

Kirişlerde Oluşan Hasarlar

Perde Duvar Hasarı

Bu elemanlarda eğilme göçmesi, kesme kuvveti göçmesi ve toptan göçme olmak üzere üç tip göçme görülebilir.Bunlardan eğilme göçmesi sünek olup diğer ikisi gevrektir.

Perde elemanlarda gözlenen hasarların başlıca sebebi yükseklik/uzunluk oranıdır.

  • Yükseklik < Uzunluk olduğunda KISA PERDE
  • Yükseklik > Uzunluk olduğunda UZUN PERDE adını alır.

Kısa Perde ve Uzun Perde

Kısa perdelerde kesme kuvveti etkisi daha fazladır. Bu nedenle oluşan çatlaklar genellikle 45° açılı kesme çatlaklarıdır.

- Advertisement -

Az katlı-perdeli yapılarda genellikle perde yüzeyinde kesme çatlakları görülürken çok katlı-perdeli yapılarda çoğunlukla alt katlardaki perdelerde eğilme çatlakları göze çarpar.

Perde Duvar Hasarları

Betonarme yapılar için perde elemanları çok önemlidir. Çünkü perdeli çerçeve sistemlerde deprem gibi yatay yükleri taşıyan elemanlar perdelerdir. Bu nedenle bu elemanlarda kesme ve eğilme hasarları olması sürpriz değildir.

Döşeme Hasarları

Genellikle büyük açıklıklarda aşırı deplasmandan dolayı hasar oluşabilmektedir.

  • Konsol döşemelerde donatı yerleştirme hataları sebebiyle mesnet bölgelerinde ciddi çatlaklar oluşabilir.
  • Kirişsiz döşemelerde kolonla döşemenin birleştiği kısımlarda çatlaklar oluşabilir.

Döşeme hasarları taşıyıcı sistem hasarı olarak birinci dereceden önemli hasar olarak görülmemektedir. Fakat bu çatlakların büyüklüğü kullanılabilirlik açısından tehlikeler doğurabilir.

Kolon – Kiriş Birleşim Bölgesi Hasarı

Birleşim bölgelerinde oluşan hasarlar yapı güvenliği açısından dikkatlice incelenmelidir.

Bu tür hasarların temel sebepleri bu bölgede yeterli etriye sıklaştırmasının yapılmaması ve kiriş boyuna donatılarının kolona tam bağlanmamasıdır. Bu eksiklikler sonucunda beton dökülebilir veya ileri derecede deformasyonlar oluşabilir.

- Advertisement -

Kolon – Kiriş Birleşim Bölgesi

Birleşim bölgesinde oluşan hasarlar çevredeki diğer taşıyıcı elemanları da etkileyebilir.

Kolon Kiriş Birleşim Bölgesi Hasarı

Bu tür hasarları engellemek için beton, kalıba iyi yerleştirilmeli, betonda boşluklar olmamalı, donatıların bağlanma düzenine dikkat edilmeli ve sıklaştırmaya özen gösterilmelidir.

SONUÇ

Taşıyıcı sistemi ve malzemesi uygun seçilen, kaliteli işçilikle standartlara uygun şekilde yapılan betonarme yapılarda hasarları minimuma indirmek mümkündür.

Bir başka yazıda tekrar görüşmek dileğiyle…

Diğer yazılarıma buradan ulaşabilirsiniz.

 

 

- Sanal Şantiye'ye Özel İndirimli Eğitimler (Temmuz 2020) -

- Mühendis Akademi Eğitimleri -

 

→ TBDY 2018'e göre SAP2000 Eğitimi - 60 TL Satın Al


→ TBDY 2018'e göre ETABS Eğitimi - 60 TL Satın Al


→ TEKLA STRUCTURES Eğitimi - 60 TL Satın Al


→ MSPROJECT Eğitimi - 60 TL Satın Al


→ REVIT Architecture Eğitimi - 60 TL Satın Al


→ Sta4CAD Eğitimi - 40 TL Satın Al



-

⇒ Sıfırdan İleri Seviye Statik Proje Okuma ve Yorumlama Eğitimi - 35 TL * YENİ Satın Al


⇒ istCAD 2020 ile Kazı Projesi Hazırlama Eğitimi - 35 TL * YENİ Satın Al


⇒ Yapım İşi İhalesine Hazırlık Süreci - 35 TL * YENİ Satın Al


⇒ Sıfırdan 2018 TBDY Göre IdeCAD v10 Eğitimi - 35 TL * YENİ Satın Al


⇒ SAP200, ETABS, Sta4CAD ile Statik Proje Eğitimi - 50 TL *YENİ Satın Al


⇒ Temelden Çatıya İnşaat Eğitimi - 60 TL Satın Al


⇒ 2018 TBDY Göre STA4CAD Eğitimi - 35 TL Satın Al


*Listedeki fiyattan farklı bir fiyat görmeniz durumunda lütfen bizimle irtibata geçiniz.

ABONELİK

 
Zülfü Yetkin
Zülfü Yetkin
İnşaat Mühendisliği Öğrencisi

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

ABONE OL

HAFTANIN İÇERİKLERİ

Malatya’daki deprem Elazığ’da hissedildi

Malatya’da meydana gelen 5.2 büyüklüğündeki deprem Elazığ’da da şiddetli hissedildi.Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Deprem Dairesi Başkanlığından alınan bilgiye göre, merkez üsttü Malatya’nın...

Asmolen Döşeme Sistemlerin Deprem Davranışları

Bu yazımızda, son yıllarda kullanımı oldukça yaygınlaşan asmolen döşeme sistemlerin deprem karşısındaki davranışını inceleyeceğiz. Yazıya başlamadan önce asmolen döşemeyi kısaca hatırlayalım. Asmolen Döşeme Birbirine paralel dişlerin...

5 katlı binanın iki balkonu çöktü, facianın eşiğinden dönüldü

5 katlı binanın iki balkonu çöktü, facianın eşiğinden dönüldü Küçükçekmece'de binanın balkonunun çökme anı kamerada Küçükçekmece’de cadde üzerindeki 5 katlı bir binanın 3. ve 2. katındaki...

1915 Çanakkale Köprüsü’nde itme-sürme metodu uygulandı

1915 Çanakkale Köprüsü’nde itme-sürme metodu uygulandı 1915 Çanakkale Köprüsü inşaatında itme-sürme tekniği kullanıldı. Avrupa’da 1960’lı yılların başında kullanılmaya başlanan itme-sürme yöntemi Türkiye’de de genellikle köprü...

SON YORUMLAR