Ana Sayfa Kütüphane Deprem Deprem Tahmini | Depremi Önceden Tahmin Etmek Mümkün Mü?

Deprem Tahmini | Depremi Önceden Tahmin Etmek Mümkün Mü?

 Deprem Nedir?

Yerkabuğu içindeki kırılmalar nedeniyle ani olarak ortaya çıkan titreşimlerin dalgalar halinde yayılarak geçtikleri ortamları ve yeryüzeyini sarsma olayına “DEPREM” denir. Deprem, insanın hareketsiz kabul ettiği ve güvenle ayağını bastığı toprağın da oynayacağını ve üzerinde bulunan tüm yapılarında hasar görüp, can kaybına uğrayacak şekilde yıkılabileceklerini gösteren bir doğa olayıdır.

deprem

Bir depremin öngörülmesinde karşılaşılan zorlukları ve bu tahminleri yapma konusundaki mevcut çabalarımızda eksik olan şeyleri anlamak için, depremin neden meydana geldiğini, yani depreme neyin sebep olduğunu bilmemiz gerekir.

Bir depremi meydana getiren şeyin ne olduğunun anlaşılması, plaka tektoniği teorisine veya Dünya’nın dış kabuğunun plaka denilen hareketli kaya levhalarından oluştuğu fikrine dayanır. Bu plakalar, Dünya çekirdeğinin erimiş malzemesinin üstünde yer alan Dünya’nın mantosu olarak adlandırılan kayalık ama daha yumuşak iç tabakanın üstünde kayabilir. Modern plaka tektoniği teorisi ise ancak 1950’lerden sonra hayatımıza girdi.  Bu tarihten önce buna bir cevabımız yoktu. Bu teoriye göre dokuz büyük plakanın olduğu düşünülüyor. Bu plakaların her birinin sınırları boyunca, gezegende meydana gelen depremlerinin çoğuna sebep olduğu bilinen birçok fay hattı bulunur.

Bazen göreceli kaydırma sırasında, bu tektonik plakalar kaymaya çalışırken birbirleriyle çarpışırlar. Bu plakaların pürüzlü sınır kenarları takılırken, plakanın geri kalanı hareket etmeye devam eder. Bu işlem sırasında plaka, sınırı boyunca enerji depolar. Plakanın iç kısmı, kenarları sökülmek için bir arada tutan sürtünmenin üstesinden gelmeye zorlayacak kadar hareket eder. Bu hareketinden  sonra, depolanan enerji Dünya’nın kayalık yüzeyinde dalgalarla yayılır. Bu dalgalar içinden geçerken zemini sallar ve deprem meydana gelir.

Neden depremleri tahmin edemiyoruz?

Peki depremlerin nasıl meydana geldiğini biliyorsak, neden ne zaman gerçekleşeceğini tahmin edemiyoruz? Böyle bir soru sorduğunuzu duyar gibiyim. Etkili bir deprem tahmini dört bileşen içerir: beklenen depremin tarihi, saati, yeri ve büyüklüğü. Olası bir erken uyarı işaretinin (veya işaretlerin) bu dört faktöre nasıl cevap vereceğini belirlemek gerekir. Bunun için, bilim adamlarının depremlerde halihazırda meydana gelen kalıpları aramasını veya bilinen tektonik plakaların hareketinin karmaşık matematiksel modellerini oluşturması gerektirir.

Etkili bir deprem tahmini dört bileşen içerir: beklenen depremin tarihi, saati, yeri ve büyüklüğü.

İlk durumda, bilim adamları, yerel su kaynaklarında artan radon miktarları, artan yeraltı suyu seviyeleri, elektromanyetik aktivitedeki değişiklikler ve hatta garip hayvan davranışı da dahil olmak üzere geçmişte depremden önce meydana gelen birçok doğal faktörü depremle ilişkilendirmeye çalıştılar.  Örneğin, nihayetinde bir depreme neden olan ana kopmadan önce, yüzey altı kayaçta mikro çatlaklar adı verilen daha küçük kopmalar oluşur. Bu daha küçük çatlaklar kayanın geçirgenliğini değiştirir. Başka bir deyişle suyun kayadan daha kolay geçmesine izin verir. Daha geçirgen kaya , yeraltı suyu seviyelerinde değişikliklere yol açar Geçirgenlikteki bu değişiklik, belirli minerallerdeki elementlerin radyoaktif bozunmasıyla oluşan radonun salınmasına da yol açabilir.

- Reklam-

Ancak, bilim adamları doğadaki bu değişimler ile depremler arasında jeolojik bağlantılar kurabilseler bile. birinin diğeriyle olması gerektiğine dair çok az kanıt vardır. Bazen bu olaylar daha sonra meydana gelen bir deprem olmadan meydana gelir. Buna karşın diğer zamanlarda depremler bu haberci olaylardan herhangi biri olmadan da meydana gelebilir. Depremler Dünya yüzeyinin birkaç kilometre aşağısından kaynaklanır. B u yüzden elbette diğer erken göstergelerin ortaya çıkması mümkündür. Ancak bunları burada, özellikle ne aradığımızdan emin olmadığımızda, yüzeyde kolay tespit edemeyiz.

Bazı olası uyarı işaretlerini depremlerle ilişkilendiren ampirik (deneysel) kanıtlar olmadan, bilim adamları bunun yerine belirli arıza hatları modellemeye çalışırlar . Bununla birlikte, bu modellerin inşa edilmesi, kayaların ve minerallerin Dünya’nın çekirdeğine doğru artan sıcaklıklarda ve basınçlarda nasıl davrandığını incelemedeki güçlükten dolayı inanılmaz derecede zordur. Bu tür koşulları laboratuvarda yeniden yaratmak da takdir edersiniz ki kolay değildir.

Deprem tahmininin bir başka zorluğu daha vardır. Bu da oluşan depremlerin farklı güç ve sürelere sahip olmasına rağmen aynı şekilde başladığı gerçeğidir. Bu nedenle, erken bir uyarı işaretinin; daha yıkıcı bir deprem için mi yoksa küçük bir titremeye mi işaret olduğunu çözmenin bir yolu yoktur.

Bir deprem için belirli bir zamanı, tarihi, yeri ve büyüklüğü tahmin edemesek de, bilim adamları deprem tahmini olarak adlandırılan bir tahmin sistemiyle daha detaylı bir şekilde haber verebilirler.

Deprem tahmini nedir?

deprem tahmini sanalsantiye.com
deprem grafiği

Bir deprem için belirli bir zamanı, tarihi, yeri ve büyüklüğü tahmin edemesek de, bilim adamları deprem tahmini olarak adlandırılan bir tahmin sistemiyle daha detaylı bir şekilde haber verebilirler. Bir tahmin, belirli bir zaman dilimi içinde genel bir coğrafi bölgede (örneğin, Türkiye’nin Kuzeyi gibi) minimum büyüklükte bir depremin meydana gelme olasılığını sunar. Bu tahminler, bir hatanın ne kadar hızlı kayabileceğini (yılda milimetre veya santimetre sırasına göre) ve ne kadar depolanmış potansiyel enerjiyi ve dolayısıyla bu kaymanın hangi büyüklükte deprem haline dönüşebileceğini dikkate alarak sunulur.

Ancak deprem tahminleri için zaman dilimi, daha uzun süreler olmasa da, çoğu zaman on yıllardan oluşur. Örneğin, San Francisco Körfezi yakınlarındaki Hayward Fay Hattı boyunca, her 140 ila 160 yılda bir daha yüksek büyüklükte depremlerin meydana geleceği ve 80 yıl civarında bir hata payı olacağı tahmin edilmektedir. Son büyük deprem 1868’de meydana geldi ve bölgenin “herhangi bir gün” için bir “vadesi” olabileceğini düşündürdü, ancak bu “herhangi bir gün” tahmini birkaç on yıl verilip alındığında ölçülebiliyor. Yani gördüğünüz gibi çok uzun süreler

Öyleyse, imkânsız olmasa da tahmin edilmesi zor olan depremlere hazırlanmak için ne yapabiliriz? Amerika Birleşik Devletleri’nde, bilim adamları ve mühendisler hala geliştirilmekte olan ShakeAlert adlı erken bir uyarı sistemi üzerinde çalışıyorlar. Benzer erken uyarı sistemleri Japonya ve Meksika’da zaten mevcut . Başlamadan önce yaklaşmakta olan depremleri tahmin etmekle birlikte, bu sistemler, mevcut bir depremin henüz ulaşmadığı bölgelere hızla uyarı göndererek, yerlilere hazırlanmaları için potansiyel olarak değerli birkaç saniye veya dakika vererek çalışır.

Ve elbette, kesin tahminler olmadan kendimizi depremlerden koruyabilmemizin bir başka yolu, yapılarımızı daha güvenli hale getirmektir, böylece ne zaman olursa olsun gelebilecek depremlere dayanabilirler.

 

- Sanal Şantiye'ye Özel İndirimli Eğitimler (Nisan 2020) -

SAP200, ETABS, Sta4CAD ile Statik Proje Eğitimi - 50 TL *YENİ Satın Al
Temelden Çatıya İnşaat Eğitimi - 60 TL Satın Al
2018 TBDY Göre STA4CAD Eğitimi - 35 TL Satın Al
TBDY 2018'e göre SAP2000 Eğitimi - 50 TL Satın Al
TBDY 2018'e göre ETABS Eğitimi - 50 TL Satın Al
TEKLA STRUCTURES Eğitimi - 50 TL Satın Al
MSPROJECT Eğitimi - 50 TL Satın Al
REVIT Eğitimi - 50 TL Satın Al
Mehmet Toprak
Mehmet Toprakhttps://wikikultur.com
Editör / İnşaat Mühendisliği Öğrencisi

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

BUNLARI KAÇIRMA

Deprem Etriyeleri Nedir? Nerede Kullanılır?

Deprem Etriyeleri Nedir? Nerede Kullanılır? Deprem etriyesi nedir? Önce onu bir tanımlayalım. Sonra nerede kullanmalıyız, nerede kullanmayabiliriz onu irdeleyelim. Etriyenin her iki ucunda 135 derece kivrimli...